Yazın Kokusu

1

Gözlerini açıyor, usulca. Bıkkın. Kirli, sararmış tavana boş boş bakıyor. Perdenin arasından görülen gri gökyüzü içinde kalan yaşamın minik kırıntılarını içine çekmeye hazır, Onu dışarı çağırıyor. Hangi günde, hangi ayda hatta hangi yılda olduğunu bilmiyor. Önemsemiyor. Sürünerek kendini yataktan atıyor. Mutfağa gidiyor. Hayatı yaşanabilir kılan ilaçlarını içmeden önce aç karnını doyurması gerekir. Tezgahın üzerinde duran yenilebilir her şeyi ağzına tıkıyor. İlaçlarını aç karnına içmemeli. Yirmi yılda hayata dair öğrenebildiği tek şey bu.

Lavabonun içindeki kirli bardaklardan birini alıp musluktan su dolduruyor. Sağlıklı olmasa da. İlaçları tek tek avucuna alıp hepsini tek seferde içiyor.

On beş yaşına kadar kafasındaki karmaşayı saklamayı başarabilmişti. Kendisini bildi bileli ne zamana ne de mekana ait olmadığını hissetmişti. Diğer insanlarla bu hissi paylaşmadığı sürede sorun olmamıştı. Ama on beş yaşına geldiğinde, Şubat ayının sonuna doğru, ilk büyük krizini yaşamıştı. Alnında başlayan ağrı tüm beynine yayılmıştı. Acıyla çığlık atmış ve bu sırada zihninde bir imge belirmişti.

Sandaldaydı. Yanında bir kadın vardı. Deri ceket giymişti kadın. Uzun saçlarını geriye doğru toplayan ince bir taç takmıştı. Siyah kemik çerçeveli gözlükleri vardı. Venedik'teydi. Bora bordo süveterin altına beyaz gömlek giymişti. Kadınla sarmaş dolaştı, mutluydular. San Francisco'dan Türkiye'ye dönerken Hikmet ve Fügen ile Venedik'te buluşmuşlardı. 1967 yılının Kasım ayıydı.

Kendisine geldiğinde annesi başında ağlıyordu. Ertesi gün doktora götürülmüş, beyninde fiziksel bir sorun bulamamışlardı. Krizden sonra Bora kendisini 1967 yılında Venedik'e tatile giden Korhan olarak görmeye başlamış, o günlere ait farklı bilgileri annesine, babasına ve doktoruna anlatmaya başlamıştı. Nisan 1967'de Vietnam Savaşı'nı protesto eden kalabalığın içinde olduğunu anlatması ilaç kullanmasına neden olmuştu. Günler ve aylar geçtikçe zihninde daha fazla anı canlanmaya başlamıştı. Anılar gerçekti ama nereden geldiğini bilmiyordu. Doktor ise bu anılara neden olan durumu anlamakta zorlanıyor ilaçlar ile sorunu çözmeye çalışıyordu. İlaçların işe yaramadığını Bora bir kazayı tüm detaylarıyla doktora anlattığında anlaşılmıştı. Doktor, onu dinlemiş sonra dışarıda beklemesini söylemişti. Doktorun Bora'nın annesi ve babasıyla görüşmesi gerekiyordu.

Doktor ile ailesinin ne konuştuklarını iki gün sonra akıl hastanesi yatırıldığında anlamıştı. Bora on sekiz ile yirmi yedi yaşları arasındaki dönemde hastanede yatmıştı. Bu tüm hayatı ıskalamasına neden olmuştu. Yine de geçip giden yıllar için kimseye kırgın değildi.

Sekiz sene önce hastaneden çıkmıştı. Ailesi ile yaşadığı büyük savaşın ganimeti dedesinden annesine miras kalan bu ev. Ona Bora adını veren balıkçı dedesi. Hayatta belki de onu anlayan tek insan. Onu balığa çıkaran ve hikayeler anlatan yaşlı balıkçı Bora hastanedeyken ölmeye karar vermişti. Bora bu haberi duyduğunda üzülmemişti. Çünkü dedesi de kendisi gibi dinmeyen acılar içindeydi. Ölümü acıların dinmesi demekti.

Balığa çıktıklarında dedesi bir iki Efes içtikten sonra Melissa'sını anlatırdı. 1960'lı yıllardı diye söze başlardı her zaman.

"O zamanlar gençtim. Delikanlıydım. Kumkapı'da iki katlı ahşap bir evde kalırdım. Ev büyük bir balıkçı teknesi olan Hakkı Baba'nın eviydi. Balık haline yakın olduğu için onda kalmama izin verirdi. Balığa çıktık mı bir ay, iki ay geri dönmezdik. Dünya daha özgürdü. İnsanlar daha eşitti. Bir pazar günü izin almıştım. Sultanahmet'e gittim. Yabacı kadınların İstanbul'a geldiğini Sultanahmet'te kaldığını biliyordum. Belki birisiyle tanışırdım. Lale Restoran'ı vardı. Sultanahmet'te yol üzerinde, sarnıca yakın. Şimdi oralar nasıl hiç bilmem. O günden sonra gidemedim. Cesaret edemedim. Belki bir gün sen benim için gidersin. Neyse...Yabancılar o restoranda oturup yemek yer toplanırlarmış. Bunu nereden bildiğimi bilmiyorum. Belki teknedeki biri söylemiştir. Ben de oraya gittim. Yabancı dil bilmem ama anlarsın ya bazı şeyler için dil konuşmak için kullanılmaz" öksüre öksüre gülerdi dedesi, biraz ara verdikten sonra konuşmasına devam ederdi. "Melissa ile orada karşılaşmıştım. Amerika'dan yola çıkmış. New York'ta yaşarmış. Hindistan'a gitmek için evinden ayrılmış. Yolu İstanbul'a düşmüş. Mavi gözleri bahar sabahı gibi parlaktı. Saçları güneş gibi sarı. Deniz köpüğü gibi beyaz teni vardı. Çiçekli elbisesi içinde o yaşıma kadar gördüğüm kadınlardan farklıydı. Sanki tanrıçaydı. Ben de boş değildim hani. Pehlivan gibiyim."

Dedesi Melissa'nın fotoğrafını her zaman yanında taşırdı. Aşınmış ve solmuş fotoğrafta bile Melissa güzeldi. Bora hiç yorum yapmazdı. Çünkü anılarını onunla paylaşan dedesi her zaman hüzünlenirdi. Melissa dedesine onunla gelmesini söylemiş. Parası ikisine de yetermiş ama dedesi bunu kabul etmemiş.

"Memleketteki kardeşlerime her ay para gönderiyordum. Okusunlar, adam olsunlar, benim gibi zorluk çekmesinler diye. Onunla gitseydim kardeşlerime kim bakacaktı? Başı boş kalırlardı. Hem bak kardeşlerimden biri doktor, diğeri hakim oldu. Bana faydaları oldu mu? Hayır. İnsanlara faydaları oldu mu? Belki. Ama evladım, insan ölüme yaklaştıkça yapmadıklarını ya da verdiği kararları sorguluyor ve genelde pişman oluyor. Melissa Amerika'ya döndü mü? Hayatında neler yaptı? Bilmiyorum. Bildiğim tek Şey ben ihtiyar bir balıkçı olarak burada kısıldım."

"Anılarla yaşamak insanı günden güne tüketir ama aynı zamanda güç verir" diyor Bora cebinden defteri çıkarırken. Eskimiş, kenarları yıpranmıştı defterin sayfaları arasından kağıt parçaları fışkırıyordu. Yavaş yavaş sayfaları çeviriyor. Güneşin Sesi başlığı altında bölük pörçük anılarını yazdığı bir hikaye. Sayfaları yavaş yavaş çeviriyor. Kelebeğin Çırpınışı başlığı var. Bir zamanlar yaşadığı evi ve kadının, anılarındaki eşinin ölümünü yazdığı sayfalar.

Sonra defterin sayfalarına yapıştırılmış gazete kupürlerini inceliyor.

Edebiyat Dünyasının Acı Günü

15 Kasım 1979

İtalya'daki tatillerinden karayolu ile yurda dönmek üzere yola çıkan ünlü edebiyatçı Korhan Güneş ve eşi Sofya yakınlarında trafik kazası geçirmiştir. Kazada Korhan Güneş olay yerinde hayatını kaybederken eşi Özlem Güneş tedavi altına alınmıştır.

ABD'deki görevinden izinli olarak İtalya, Venedik'te arkadaşları ile buluşan çift Perşembe öğleden sonra İstanbul'a gelmek üzere yola koyulmuşlardır.Sofya yakınlarında meydana gelen trafik kazasında, Korhan Güneş hakimiyetindeki araç, aşırı hız ve bozuk yol sebebiyle direksiyon kontrolünü yitirerek seyir halindeki tıra çarpmıştır. Şarampole yuvarlanan araçtaki yaralılar güçlükle çıkartılmıştır. Korhan Güneş kaza mahallinde feci şekilde can verirken eşi Özlem Güneş’in yoğun bakımda yaşam mücadelesi devam etmektedir.

Haberi alan ünlü çiftin acılı ailesi Bulgaristan’a hareket etmiştir. Aileye yakın kaynaklardan alınan bilgiye göre Korhan Güneş'in cenazesinin teslimi için resmi işlemler başlatılmıştır. Özlem Güneş'in ise yoğun bakımda bilinci kapalı halde tedavisine devam edildiği belirtilmiştir.

Ünlü Şairlerden Taziye Mesajı

Ünlü edebiyat adamının yaşadığı elim kaza Türk ve Amerikan meslektaşları tarafından üzüntüyle karşılanmıştır. Ünlü şair Allen Ginsberg, gazetemize yaptığı açıklamada,derin üzüntülerini ifade ederek “Korhan, dünyaya mal olmuş değerli bir edebiyat kuramcısıdır, hem arkadaşlığı hem de çalışmaları dolayısıyla yeri asla doldurulamayacaktır” demiştir.

Korhan'ın ölümü üzerine Bob Dylan da dün akşam 25 bin kişiye verdiği konserde, ünlü Knocking On Heavens Door isimli şarkısını Korhan Güneş’e ithaf etmiştir.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde görev yapan öğretim üyesi Profesör Özlem Güneş okul yönetimi ve öğrencilerini derin üzüntüye boğmuştur."

Sayfayı çeviriyor. Artık bu haberleri okurken ne acı hissediyor ne de ağlıyor. Önemli olan bu yeni zamanda ve yeni İstanbul'da Özlem'in yansımasını bulmak.

"Korhan Güneş Türkiye’ye Getirildi

17 Kasım 1979

Korhan Güneş’in naşı yurda getirilmiştir. Özlem Güneş Sofya'da yoğun bakımda kontrol altında tutulmaktadır. Doktorlardan alınan bilgilere göre Özlem Güneş hayati tehlikeyi atlatmıştır.İstanbul Üniversitesi öğretim üyeleri ve öğrencileri, gazete ilanıyla, Özlem Güneş’e geçmiş olsun dileklerini ifade ederken Korhan Güneş için taziyelerini ifade etmişlerdir."

Özlem Güneş Sağlığına Kavuştu

24 Mart 1980

Sağlığına kavuşan Özlem Güneş, hastaneden taburcu edilerek Türkiye'ye getirilmiştir. Eşi Korhan Güneş’in acısının henüz çok taze olduğunu ifade eden Özlem Güneş, “Kazanın gerçekleştiği anı hatırlamakta zorlanıyorum, yol çok bozuktu ve güçlükle ilerleyebiliyorduk, olay çok ani gelişti ve o anları hatırlayamıyorum. Bu zor günümüzde desteğini esirgemeyen, her an yanımda olan aile dostlarımız ve çalışma arkadaşlarıma minnettarım” demiştir.

Bora, hayata gözlerini Korhan olarak kapadığını biliyor. Kazayı, Özlem'i dünyada yalnız bırakmış olmanın acısını çok iyi hatırlıyor.

Sayfaları çeviriyor. Özlem ile ABD'de bulundukları zaman Vietnam Savaşı'nı protesto gösterisine katılmışlardı. 21 Ekim 1967 tarihinde. Washington, DC'de. Elini Bayezid'ta tesadüfen bulduğu kalitesiz fotoğrafın üzerinde gezdiriyor. Fotoğraf gösteriye katılan kalabalığı gösteriyor. Bora, Özlem ile Korhan'ın büyük havuzun sağ alt köşesine yakın bir yerde olduklarını biliyor. Orada bir yerde olduklarını bildiği halde fotoğrafta Özlem'i görememek insanı delirtiyor.

Sonraki sayfada ise internette bulduğu bir fotoğraf var. Golden Gate Köprüsü'ne bakan bir bank. Özlem ile güzel günler geçirdikleri şehri temsil eden o büyük köprü. Fotoğrafın altına bir şiir yazılı:

Yoldan geçen yabancı! sana nasıl istekle baktığımı bilemezsin,

Sen aradığım erkeksin, ya da aradığım kadın, (sanki bir düş görüyorum.)

Bir yerde, tatlı bir yaşam geçirmiş olacağız seninle,

Her şeyi hatırlıyorum, hepsi yeniden canlanıyor gözümde, yan yana yürüyoruz,

akıcı, sevgi dolu, içi dışı tertemiz, olgun,

Benimle büyüdün sen, küçük bir oğlan ya da küçük bir kızdın benimle,

Ben yemek yedim seninle, ben uyudum seninle, senin vücudun senin olarak

kalmadı yalnızca, benim vücudumu benim olarak bırakmadı yalnızca,

Gözlerinin, yüzünün, etinin tadını veriyorsun bana, birlikte yürüyoruz,

karşılığında sakalımın, göğsümün, ellerimin tadını alıyorsun,

Seninle konuşmasam da bir şey değişmiyor, tek başıma oturduğum, ya da gece tek

başıma uyandığım zamanlar seni düşünüyorum,

Bekliyorum, seninle gene buluşacağız, kuşkum yok bundan,

Seni hiçbir zaman yitirmemeye bakıyorum.

Karşı sayfada ise Bob Dylan'dan iki satır:

Look out, kid

Don't matter what you did

     Unkapanı'nda bir zamanlar un fabrikası olan ama artık belediye tarafından otopark olarak kullanılan harabe manzaralı evden çıkıyor. Hava soğuk ve yağmurlu. Evde duvarların arasında hapis kalmak kriz yaşamasına neden olacaktı. Hem belki bu akşam aradığını bulabilir Beyoğlu'nda.

     Beyoğlu, damarlarında dolaşan deli gömleğini sıkı sıkı bağlayan bir simülasyon. Farklı zamanlarda, bambaşka renklerde gördüğü masalsı bir yer. Binalarındaki heykeller tüm zamanların şahitleri, yaptığı tüm savaşlardaki silah arkadaşları. Ruhundaki derin boşluğun, boşluğun zihninde bıraktığı kapanmayan yaranın sokaklarına ev sahipliği yapıyor.

     Kabanının yakalarını kaldırıyor. Galata Köprüsü uzakta, Haliç'in boynuna takılmış bir tasma gibi parlıyor.

2

     Topuklu ayakkabı rahat değil. Restoranın kapısı açıldıkça içeri giren soğuk hava eteğinin altından girip onu üşütüyor. Önünde duran tabakta yatan ölü hayvanın yüzdüğü sos midesini bulandırıyor. Hayır, diyor bugünlerde sık sık zihninin yüzeyine daha çok çıkan ses. Karşında oturan yaşlı adam mideni bulandırıyor. Uzanıyor, kırmızı şaraptan koca bir yudum içiyor.

     "Beni dinliyor musun, sen?" Adamın sesi kapı gıcırtısını andırıyor. Kendini beğenmiş, yaşlı bir mimar.

     Nehir, hayır dinlemiyorum çünkü yine boşluğa düştüm ve bu his son günlerde çok fazla beni ziyaret ediyor. Aslında buradan da bir an önce gitmek istiyorum, demek istiyor ama parayı peşin aldı ve kirasını bir hafta geciktirdi.

     "Evet" diyor. Pis yalancı orospu, diye bağırma potansiyeline sahip bir adam, neyse ki kamusalın dönüşümü çoktan gerçekleşti.

     "Hiç öyle görünmüyorsun"

     "Pardon, midem bir garip, ne demiştin?"

     Adam derin bir nefes alıyor. Belli ki sinirli ama bu lüks restoranda sinirlerine hakim olması gerekiyor.

     "Mimarlık ile bir ilgin var mı, diye sormuştum."

     "Çok fazla yok ama Beyoğlu'nun eski binalarını seviyorum. Heykelleri izlemeyi, heykellerle göz göze gelmeyi filan"

     Nehir, adamın kendi bildiği sularda yüzmek istediğini anlıyor. Yaşlı adamlar sadece cinsellik anlamında değil, bilgi anlamında da tatmin olmak ister. Penislerinden büyük egoları vardır çoğunun.

     "Ne kadar ilginç bir tanımda bulundun. Şiirsel"

     "hı-hı" Nehir ölü hayvandan bir parça kesip ağzından içeri itiyor. Burada olmak istemiyor.

     "Bana biraz kendinden bahseder misin?" Adamın kendine güveni tam. İçtiği mavi hap ile birlikte egolarının da yükseldiği belli oluyor. Ama aynı zamanda stresli, terliyor. Belli ki ilk defa bir eskort ile dışarı çıktı. Belki de ofisinde taciz edecek stajyeri kalmadı, diye düşünüyor Nehir.

     Adama gördüğü sanrılardan, hayatı boyunca onu kimsenin anlamadığından, ailesinden kurtulmak için istemediği bir bölümde okuduğundan, aslında şiir yazdığından ve şiirlerini bir kaç dergide yayınlattığından, Beyoğlu'ndaki şiirselliği görmemek için kör olunması gerektiğinden, parasızlık yüzünden eskortluk yapmak zorunda kaldığından uzun uzun bahsetmek isterdi ama tüm bunlar yerine üç numaralı hikayesine giriş yapıyor.

     "Halkla ilişkiler son sınıftayım" ki bu doğruydu, "Bir medya şirketinde staj yapıyorum", hiç bir kuvvet kurumsal bir yerde staj yapmaya zorlayamaz onu, "Staj bitince de yüksek lisans yapmak istiyorum." vakit kaybı, "Ailemle yaşıyorum, bir ağabeyim ve bir kız kardeşim var..."

     "Hesabı ödeyip otele geçelim" diyor adam hikayesini yarıda keserek. Ama Nehir neredeyse sevinçle "olur" diyor. Ne kadar erken biterse kendini bir bara atıp geceyi unutana kadar içebilir.

     Adamın garsona emirler yağdırmasını, bahşiş bırakmamasını ve diğer tüm kabalıklarını izliyor. Asmalımescit'teki restorandan çıkıyorlar. Hava soğuk ve Nehir'in üzerindeki dar mini elbise içinde donuyor. Adam ile arasına bir karış mesafe bırakarak yürüyor. Ara sokaklardan İstiklal Caddesi'ne çıkıyorlar.

“Nereye gidiyoruz” diye soruyor adama. Adam, soğuk ve neredeyse aşağılar gibi “az ilerdeki otel” diyor ama bu cevabın Nehir için bir önemi kalmıyor.

Topuklu ayakkabısından çıkan ses birden kesiliyor. Nehir müzik sesi ile olduğu yere hareketsiz kalıyor. Çevresine bakıyor. Ses köşedeki sahaftan geliyor. Dükkana doğru attığı her adımda başka bir evrene doğru ilerliyor.

Bir kaç saniye öncesine kadar hayatının tümüne egemen olan ve asla ait olmadığı yapay dünyada arzuları yarım kalmış adam arkasından “sana peşin peşin paranı verdim nereye gidiyorsun?” serzenişine karşılık Nehir ince omzundan metal zincirle sarkan çantasını yere bırakıyor.

Melodinin geldiği vitrine yaklaştıkça Nehir’in bilinci değişmeye ve giderek özüne dönüşmeye başlıyor. Büyük cam vitrin dükkanın içini gözler önüne seriyor. Eski kitapların arasında bir kaç eşyadan biri de metal müzik kutusu. Atlı karınca. Mavi, kırmızı ve sarı boyaları yer yer dökülmüş. Müzik kutusu dönüyor ve Nehir için çok tanıdık olan melodiyi çalıyor. Nehir müzik kutusunu, küçük atların dönüşünü hipnotize olmuş gibi izliyor. Adım attığı evrenin merkezindeki müzik kutusundan ışık yükselmeye başlıyor.

Müziğe bir koku karışıyor. Müzik notaları Nehir'in çevresinde dönerken kokunun atom taneleri eşlik ediyor. Nehir koku tanelerinin oluşturduğu patikaya bakıyor. Bu koku ile uyandığı günleri hatırlıyor. Sandalda yanında bir adam vardı. Ona yaslanmıştı. Bordo süveterin altına beyaz gömlek giymişti. Açık kahverengi pantolonu vardı. Nehir siyah deri ceket giymişti. Başında, uzun saçlarını geriye doğru iten ince tacı vardı. Siyah kemik çerçeveli gözlüklerini takmıştı. Venedik. Sarmaş dolaş, mutlular. San Francisco’dan Türkiye’ye dönerken Hikmet ve Fügen ile buluşmuşlardı. 1967 yılının kasım ayıydı.

Zihninde alevlenen anılar Nehir’i yerle bir edecek kadar güçlü. Zihninde bir şimşek çakıyor. Bir saniye içinde gözyaşlarına boğuluyor. On beş yıl yalnız geçen ömür. Her bahar başlangıcında Korhan’ı andığı odada içtiği sigaralar. Bir tane O’nun için bir tane kendi için. Plakta duyulan şarkı Bob Dylan. Kitaplıkta yazdığı edebiyat kuramları kitab. Adı Özlem. Yirmi üç yıl önce kocasının on beşinci ölüm yıl dönümünde öldüğü oda zihninde canlanıyor. Müzik kutusuna bakmıştı en son.

Nehir olarak geçirdiği yirmi üç yılın sonunda sahafta gördüğü müzik kutusu sayesinde uyanıyor. Korhan'ın San Francisco'da aldığı müzik kutusu.

3

Tünel'den Galatasaray'a doğru yürürken ileride karanlık, bulutlu gökyüzüne yükselen bir ışık demeti görüyor. Çevresine bakıyor. Kimse tepki vermiyor. Yanından geçen bir adama soruyor ileriyi işaret ederek: "şuradaki ışık nedir?" Adam Bora'nın gösterdiği yöne bakıyor ama bir anlam veremiyor. "Ne ışığı?"

Melodiyi duymaya başlıyor. San Francisco'da aldığı müzik kutusunun melodisi. Işığın yükseldiği yerden geliyor. Koşmaya başlıyor. Ömrü boyunca peşinde olduğu gerçekliğe sonunda kavuşacağına emin. Attığı her adım masalsı bir hikayenin parçası. Dağı deliyor her adımda, çölleri aşıyor. Denizi ikiye ayırıyor ve umurundaymış gibi hastaları iyileştiriyor. Her adımında taş döşeli yolda güller açıyor.

Işığa yaklaştıkça ayaklarının altında nehir gibi kıvrılan saçları görüyor. İlkbahar gibi kokan, sonbahar kadar kırılgan kokuyu hasretle içine çekiyor. Özlem'i görüyor bir sahafın önünde. Gerçeküstü şekilde parlayan vitrine bakıyor. Usulca yanına yaklaşıyor. Elini uzatıyor, ince zarif omuza dokunmak istiyor. O sırada Özlem yavaşça arkasını dönüyor.

"Neredeydin?" diyor Özlem zihnine sahip Nehir.

"Gelmen neden bu kadar uzun sürdü?" diyor Korhan zihnine sahip Bora.